• English
Logo van Veilig Erfgoed
Veilig Erfgoed
 

Risicobeheer

Ook genoemd: veiligheidszorg, risicomanagement

Schade aan erfgoed moet zo veel mogelijk voorkomen worden. Is er toch een incident, dan gaat het erom de schade te beperken. Risicobeheer is geen activiteit of project met een begin- en einddatum. Het is juist een dynamisch en cyclisch proces. Elke verandering in de organisatie kan een nieuw risico introduceren. Een tentoonstelling of een evenement, maar ook een nieuwe maatregel op organisatorisch, bouwkundig of elektronisch gebied. De erfgoedbeheerder moet dus steeds in de gaten houden of er nog op de juiste manier met risico's wordt omgegaan en of veiligheidsmaatregelen nog voldoen aan de gestelde eisen.

De drie stappen van risicobeheer
Risicobeheer kan in drie stappen worden aangepakt:

Stap 1: Inventariseren en identificeren
Welke gevaren zijn aanwezig in en rond de organisatie die mens, gebouw, datasystemen en ook het erfgoed kunnen bedreigen?
Een risico betekent per definitie dat er gevaar is voor schade en verlies. Dat gevaar kan voortkomen uit een handeling, gebeurtenis of situatie binnen of buiten de organisatie. Bij elk risico dat in kaart is gebracht, wordt het type geïdentificeerd, bijvoorbeeld brand, diefstal of reputatieschade. Het registreren van daadwerkelijke incidenten in DICE maakt dit gemakkelijker.

Stap 2: Analyseren en beoordelen
Als de erfgoedbeheerder de risico's in kaart heeft gebracht, volgt een analyse en beoordeling. Hoe groot een risico is, wordt bepaald door de mate van waarschijnlijkheid dat een incident of een calamiteit zich voordoet, en door de gevolgen die het risico voor het erfgoed heeft.

Stap 3: Beheersen
De erfgoedbeheerder kan op basis van stap 1 en 2, de risicoanalyse, verschillende conclusies trekken over een risico:

  • Het risico is onacceptabel.
    Maatregelen zijn noodzakelijk. Het risico kan eventueel overgedragen worden door het te verzekeren; dit neemt niet weg dat preventieve maatregelen getroffen moeten worden. De erfgoedbeheerder kan er ook voor kiezen om bepaalde activiteiten te beëindigen en daarmee het risico weg te nemen.
  • Het risico is acceptabel.
    In de meeste gevallen is het toch belangrijk om maatregelen te treffen die de kans op het risico en/of het effect hiervan verkleinen.

Een kosten-batenanalyse helpt om te bepalen wat de juiste maatregelen zijn om een risico te beheersen. Wegen de kosten van de maatregelen op tegen de mogelijke schade of het mogelijke verlies? Het is belangrijk om daarbij bestaande maatregelen mee te nemen, evenals het jaarlijkse budget.

Als de erfgoedbeheerder een keuze heeft gemaakt voor een of meer maatregelen, moeten deze worden geïmplementeerd. Het is belangrijk na verloop van tijd de genomen maatregelen te evalueren. Hebben de maatregelen nog het beoogde effect? 

Hulpmiddel
Spectrum-N procedure 11 Risicobeheer behandelt het onderwerp beheren en documenteren van gegevens met betrekking tot de potentiële gevaren voor de collectie van een museum.