Logo van Veilig Erfgoed
Veilig Erfgoed
 

Diefstal van collecties: een checklist

Waar moet u op letten om diefstal van collecties te voorkomen? En wat moet u doen als het toch is gebeurd? Deze checklist is bedoeld als hulpmiddel voor collectiebeherende instellingen.

Diefstal voorkomen

  1. Maak een risicoanalyse
  2. Beschrijf en fotografeer uw collectie
  3. Neem de juiste maatregelen
  4. Instrueer uw medewerkers
  5. Controleer de omgeving van het gebouw
  6. Let op afwijkend gedrag

Wat te doen bij diefstal?

  1. Neem direct maatregelen
  2. Ga zorgvuldig om met de pers
  3. Zoek contact met andere organisaties voor cultureel erfgoed die getroffen zijn door diefstal 

Diefstal voorkomen

1. Maak een risicoanalyse

  • Beoordeel hoe aantrekkelijk uw collectie is voor dieven. Dieven zijn niet geïnteresseerd in de cultuurhistorische waarde, maar alleen in de financiële waarde. Welke objecten zijn goed verhandelbaar? In hoeverre bevatten de objecten waardevolle materialen zoals goud, zilver, koper en edelstenen? Welke objecten zijn interessant om te ‘gijzelen’ voor losgeld (art-jacking)?
  • Bedenk scenario’s voor diefstal: hoe kan iemand objecten stelen? Probeer elk scenario uit. Overweeg op basis daarvan of er extra maatregelen nodig zijn. Maak bij elk bijzonder evenement opnieuw een risicoanalyse, evenals bij wijzigingen van de dagelijkse routine, nieuwe tentoonstellingen en verbouwingen. Deze wijzigingen vragen vaak om andere maatregelen.
  • Een hulpmiddel voor het vaststellen welke combinatie van beveiligingsmaatregelen voor welk pand het meest geschikt is, is de indeling in risicoklassen.

2. Beschrijf en fotografeer uw collectie

  • Zorg voor een goede registratie van al uw objecten. Ga voor de beschrijving minimaal uit van de eisen van Object ID. Zonder goede registratie is opsporing en identificatie van gestolen objecten veel moeilijker.
  • Besteed bij de beschrijving van de objecten extra aandacht aan onderscheidende kenmerken zoals inscripties, stempels en merken. Vermeld ook beschadigingen als deuken en krassen.
  • Maak duidelijke foto's van de hiervoor genoemde details. Als uw object wordt teruggevonden, kunt u daarmee aantonen dat het van u is.
  • Bewaar de objectregistraties en de foto's op een veilige plek.

3. Neem de juiste maatregelen

Zorg voor barrières

  • Hoe meer organisatorische, bouwkundige en elektronische barrières er zijn rond en binnen het gebouw, hoe meer tijd het kost het om een object te stelen. Met barrières ontmoedigt u dieven. Probeer ze ook zelf uit.
  • Bespreek met de brandweer of vertraging op de sturing van nooddeuren is toegestaan. Dat zorgt voor een belangrijke barrière op de vluchtweg.

Controleer de schillen op mogelijkheden voor doorbraak

  • Zijn de waardevolle objecten makkelijk mee te nemen tijdens openingsuren? Zorg voor een barrière.
  • Zijn de vitrines voorzien van een goede sluiting?
  • Is de constructie van de vitrines voldoende stevig? Bevatten ze zo nodig inbraakwerend glas? Zijn de ruimtes in het gebouw bouwkundig gecompartimenteerd?
  • Zijn er glazen deuren of wanden die versteviging behoeven, bijvoorbeeld door middel van een metalen rolluik?
  • Is de buitenzijde van het gebouw inbraakwerend? Let op alle openingen (ramen, deuren en daklichten), maar ook op eensteensmuren. Voor de mate van inbraakwerendheid van bouwmaterialen is een normenstelsel ingericht.
  • Is het terrein rond het gebouw goed omsloten? Struiken met stekels kunnen een goede afwering zijn.

Controleer de beveiliging

  • Zijn de waardevolle objecten goed geborgd?
  • Zijn waardevolle objecten beveiligd?
  • Zijn de vitrines beveiligd?
  • Zijn de ruimtes in het gebouw beveiligd?
  • Is het gebouw als geheel beveiligd?
  • Is het terrein rond het gebouw beveiligd?
  • Zijn er beveiligingscamera’s op strategische punten aangebracht? Is het beeld niet geblokkeerd? Worden de beelden opgeslagen? Zijn de beelden van zodanige kwaliteit dat deze zo nodig voor opsporing gebruikt kunnen worden?
  • Zijn de procedures voor alarmopvolging voor overdag en ‘s nachts goed geregeld?

 4. Instrueer uw medewerkers

  • Voer een consequent sleutelbeheer.
  • Train uw personeel; oefen procedures voor bijvoorbeeld alarmopvolging en collectiehulpverlening regelmatig.
  • Spreek niet met medewerkers over de aard en kwaliteit van de beveiliging.
  • Wees alert op interne diefstal.

5. Controleer de omgeving van het gebouw

  • Houd het terrein zoveel mogelijk vrij: ladders, containers, auto’s en dergelijke kunnen uitnodigen tot inbraak. Zorg voor op- en overklimbeveiliging.
  • Zorg ervoor dat het terrein overzichtelijk en goed verlicht is.
  • Wees alert op eventuele signalen die duiden op voorbereiding van een inbraak.
  • Heeft u buren, spreek dan met hen af dat zij u informeren bij onraad.

6. Let op afwijkend gedrag

  • Inbraak en diefstal worden vaak voorbereid tijdens een of meerdere bezoeken. Let daarom op het gedrag van uw bezoekers. Als u afwijkend gedrag constateert, bespreek dit dan binnen uw organisatie.
  • Als u over CCTV beschikt, zorg dan dat de camerabeelden van het afwijkende gedrag bewaard blijven en aan de politie overhandigd kunnen worden. Registreer het afwijkend gedrag in DICE. Deze informatie kan waardevol zijn voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de politie.

Wat te doen bij diefstal?

1.  Neem direct maatregelen
  • Zet de omgeving direct af en zorg dat er geen sporen uitgewist worden. Zorg dat iedereen wegblijft van het plaats delict totdat de politie klaar is met het onderzoek.
  • Doe meteen aangifte bij de politie.
  • Zorg dat zo nodig medewerkers en bezoekers worden opgevangen. Schakel zo nodig Slachtofferhulp in.
  • Als de diefstal een bruikleen betreft: breng bruikleengevers meteen op de hoogte.
  • Als de objecten verzekerd zijn: breng de verzekeraar meteen op de hoogte.
  • Meld de objecten aan bij het Art Loss Register en bij Interpol.
  • Registreer de diefstal in DICE.

2. Ga zorgvuldig om met de pers

  • Zorg ervoor dat er één woordvoerder is. Bepaal in overleg met de politie hoe u het nieuws brengt.
  • Informeer de andere medewerkers van uw organisatie dat zij niet met de pers mogen praten.
  • Doe geen uitspraken over de beveiliging van het erfgoed binnen uw organisatie. Houd u bij de feiten. Laat u niet verleiden tot voorbarige conclusies en verwijs naar het politieonderzoek.
  • Doe geen uitspraken over de financiële waarde van de gestolen objecten. Focus op de cultuurhistorische waarde, op het belang van de objecten voor de collectie en op het belang voor de samenleving.

3. Zoek contact met andere organisaties voor cultureel erfgoed die getroffen zijn door diefstal

  • Kijk wat u van de ervaringen van deze organisaties kunt leren. Veilig Erfgoed kan u in contact brengen met organisaties die eerder zijn getroffen door diefstal. 

Zie ook:

Handboek Risicomanagement voor collecties

Budgetvriendelijke tips voor diefstal- en vandalismepreventie. Uit: Bladwijzer 11 Heemkunde Vlaanderen

Handreiking Diefstal in archieven

Handreiking Diefstal bronzen buitenbeelden